Τι άλλαξε, τι αλλάζει στη χειρουργική του μαστού; Εξατομικευμένη ιατρική για την κάθε γυναίκα

Φιορίτα Πουλακάκη
Χειρουργός μαστού, Διευθύντρια Κλινικής Μαστού στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών,
Πρόεδρος του Ιδρύματος Build a Bridge και Vice President του Ευρωπαϊκού οργανισμού της Europa Donna- The European Breast Cancer Coalition
poulakakifiorita@yahoo.com

Τις τελευταίες δεκαετίες, ο καρκίνος του μαστού δεν αποτελεί μια ενιαία νόσο. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι, το στάδιο κατά την διάγνωση είναι διαφορετικό και οι ανάγκες της κάθε γυναίκας ξεχωριστές ανάλογα με την ηλικία και το ατομικό της ιστορικό. Είναι γεγονός ότι ζούμε στην εποχή της προσωποποιημένης ιατρικής και η χειρουργική του μαστού δεν αποτελεί εξαίρεση.
Πρώτιστη μέριμνα πάντα, για όλες τις επεμβάσεις του μαστού είναι η ογκολογική εξασφάλιση του ασθενούς, στην οποία δε χωράει κανένας συμβιβασμός. Παράλληλα βέβαια θα πρέπει να γίνεται προσπάθεια για το καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα που μπορεί να επιτευχθεί ακολουθώντας τις αρχές της ογκοπλαστικής χειρουργικής. Στο πλαίσιο αυτής της πρακτικής, η εκτομή του όγκου θα πρέπει να γίνεται με τομή, η οποία θα φαίνεται όσο το δυνατό λιγότερο ανάλογα με την θέση χωρίς να αλλάξει το σχήμα του μαστού. Στη σύγχρονη χειρουργική του μαστού, έχουμε «δανειστεί» τεχνικές από την πλαστική χειρουργική, προκειμένου να επιτευχθεί ένα άριστο αισθητικό αποτέλεσμα, όσο το δυνατόν πιο συμμετρικό με τον υγιή μαστό. Ορισμένες φορές όταν αυτό δεν είναι εφικτό, μπορούμε να επέμβουμε και στον ετερόπλευρο μαστό προκειμένου να πετύχουμε απόλυτη συμμετρία.

Η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, περιλαμβάνει την αφαίρεση τμήματος του μαστού που περιέχει τον όγκο και την αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού της μασχαλιαίας κοιλότητας στην πλειοψηφία των επεμβάσεων. Ό πρώτος λεμφαδένας της μασχαλιαίας κοιλότητας που προσλαμβάνει τη λέμφο του μαστού ονομάζεται Λεμφαδένας Φρουρός. Η αξία της βιοψίας του λεμφαδένα φρουρού στη σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Έπειτα από πολυάριθμες μελέτες με μεγάλους αριθμούς ασθενών, έχει αποδειχθεί ότι στην συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών, η βιοψία του λεμφαδένα φρουρού είναι αρκετή τόσο για την σταδιοποίηση του καρκίνου, όσο και θεραπευτικά υπό κάποιες προϋποθέσεις. Για τους ασθενείς που πληρούν τις ενδείξεις αυτές, έχει αποδειχθεί ότι η συνολική πρόγνωση αυτών που έχουν υποστεί λεμφαδενικό καθαρισμό, δεν διαφέρει στο ελάχιστο σε σχέση με εκείνους που έκαναν μόνο βιοψία λεμφαδένα φρουρού. Στα πλεονεκτήματα της βιοψίας του λεμφαδένα φρουρού, συγκαταλέγονται ο μικρός χρόνος διάρκειας του χειρουργείου στο οποίο υποβάλλεται η ασθενής, με λιγότερη νοσηρότητα εξαιτίας του μειωμένου χρόνου της επέμβασης αλλά και της έκτασής της. Επιπλέον τόσο οι άμεσες επιπλοκές, όπως η μετεγχειρητική λεμφόρροια, αλλά και οι απώτερες επιπλοκές, όπως πόνος και λεμφοίδημα, είναι σημαντικά λιγότερες σε σχέση πάντα με την εφαρμογή του κλασικού λεμφαδενικού καθαρισμού, στον οποίο παλαιότερα υποβάλλονταν όλες οι ασθενείς με καρκίνο μαστού.

Η σύγχρονη Κλινική Μαστού, έχει ως στόχο την παροχή πιστοποιημένων υπηρεσιών Υγείας με την μορφή του One stop Breast Clinic, όπου την ίδια μέρα της προσέλευσης της ασθενούς, θα γίνεται η κλινική εξέταση από εξειδικευμένο χειρουργό μαστού, η διενέργεια των κατάλληλων απεικονιστικών εξετάσεων από τον εξειδικευμένο στο μαστό Ακτινολόγο και η ιστολογική ταυτοποίηση του ευρήματος με παρακέντηση ή core biopsy (τα αποτελέσματα της οποίας θα είναι διαθέσιμα σε 2-3 ημέρες). Με τον τρόπο αυτό μειώνεται ο χρόνος αναμονής της ασθενούς με όλες τις δυσάρεστες επιπτώσεις ογκολογικές κλπ. Αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα χωρίς ταλαιπωρία και καθυστερήσεις στην διάγνωση. Στο πλαίσιο της διεπιστημονικής οργάνωσης της κλινικής, η ασθενής μπορεί να λάβει γονιδιακή συμβουλευτική, γυναικολογική εκτίμηση για την διατήρηση της γονιμότητας ή την αλλαγή της ορμονικής κατάστασης της, ψυχολογική υποστήριξη από εξειδικευμένο ψυχολόγο και πλαστική αποκατάσταση εφόσον υπάρχει αναγκαιότητα. Όλα αυτά λειτουργούν σε συνδυασμό, για το όφελος της ασθενούς όπου αντιμετωπίζεται από μια ομάδα εξειδικευμένων επαγγελματιών σε μια πολύ δύσκολη στιγμή για εκείνη. Με τον τρόπο αυτό σχεδιάζεται ένα θεραπευτικό πλάνο εξατομικευμένο για την κάθε γυναίκα ανάλογα με τις ανάγκες της, την μοριακή ταυτότητα του όγκου, το ιστορικό της και κυρίως ενημερώνοντας την για όλα τα στάδια της θεραπείας ώστε να γίνει πολύτιμος σύμμαχος στη δική της μάχη για τον καρκίνο του μαστού.