Θερμοπληξία: Όταν το θερμόμετρο ανεβαίνει…η προσοχή μας τεταμένη!!

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΚΗΣ
Ειδικός Παθολόγος,
Μετεκπαιδευθείς στο Σακχαρώδη Διαβήτη,
Συνεργάτης Ιατρικού Κέντρου Αθηνών
τ. Επιμελητής Ογκολογικής Κλινικής
Ιατρικού Αθηνών
www.kostaskanakis.gr

Η θερμοπληξία είναι μια σοβαρή και επείγουσα κατάσταση που προκύπτει όταν το σώμα δεν μπορεί να ελέγξει τη θερμοκρασία του λόγω της υπερβολικής ζέστης.
Σε φυσιολογικές συνθήκες το σώμα ελέγχει τη θερμοκρασία του με την αποβολή της επιπλέον θερμότητας μέσω του δέρματος, κυρίως με τον ιδρώτα. Εντούτοις οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες στο περιβάλλον, άνω των 40οC, μπορεί να προκαλέσουν βλάβη του θερμορυθμιστικού κέντρου του σώματος (εσωτερικό θερμόμετρο) με αποτέλεσμα η περίσσεια θερμότητα να μην αποβάλλεται επαρκώς και το σώμα να μη μπορεί να δροσιστεί όπως συνήθως.

Αποτέλεσμα είναι η θερμική εξάντληση η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί κατάλληλα μπορεί να οδηγήσει σε θερμοπληξία

Αιτίες
Η θερμοπληξία εμφανίζεται όταν αυξάνεται υπερβολικά η θερμοκρασία του σώματος. Αυτό μπορεί να συμβεί λόγω των υπερβολικά υψηλών εξωτερικών θερμοκρασιών, της φυσικής άσκησης, των εκτενών εγκαυμάτων (ακόμα και του σοβαρού ηλιακού εγκαύματος), αδιάγνωστων ή αρρύθμιστων παθολογικών καταστάσεων όπως ο υπερθυρεοειδισμός κ.α.
Η ζέστη μπορεί να επηρεάσει τους πάντες, αλλά κάποια άτομα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Αυτά είναι:

✤ηλικιωμένοι
✤μωρά και μικρά παιδιά
✤ άτομα με σοβαρά χρόνια προβλήματα υγείας, ιδιαίτερα νευρολογικές, ψυχιατρικές, αναπνευστικές ή καρδιακές παθήσεις
✤ άτομα με προβλήματα κινητικότητας
✤ εργαζόμενοι σε χειρωνακτικές εργασίες και
✤ όσοι αθλούνται

Ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να καταστήσουν κάποιους πιο ευάλωτους στη θερμική εξάντληση όπως: διουρητικά, κάποια αντιεπιληπτικά φάρμακα, λίθιο, β-αναστολείς κ.α.
Δεν συνιστάται όμως σε καμία περίπτωση διακοπή αυτών των φαρμάκων σε περίπτωση καύσωνα αλλά μόνο προστασία από τη ζέστη και (αν χρειαστεί) επικοινωνία με το θεράποντα ιατρό.

Συμπτώματα της θερμικής εξάντλησης μπορεί να είναι τα ακόλουθα:

✤ υψηλή θερμοκρασία (39,5οC)
✤ κόπωση,
✤ πονοκέφαλοι, ζάλη
✤ απώλεια όρεξης,
✤ ναυτία, έμετοι, στομαχικοί πόνοι
✤ δέρμα ωχρό,
✤ μυϊκή αδυναμία ή κράμπες,
✤ αδύνατος σφυγμός,

Εάν κάποιος νιώσει τέτοια συμπτώματα μετά από έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες θα πρέπει να προστατευτεί με τρόπους που αναφέρονται παρακάτω, διαφορετικά μπορεί να πάθει θερμοπληξία.

Συμπτώματα της θερμοπληξίας είναι όσα αναφέρθηκαν παραπάνω και επιπλέον:

✤ σύγχυση ή αποπροσανατολισμός
✤ ταχυσφυγμία (γρήγορος σφυγμός)
✤ οπτικές παραισθήσεις
✤ θερμό και ξηρό δέρμα
✤ σπασμοί
✤ λιποθυμία

Διάγνωση
Η θερμοκρασία σώματος επιπέδου 39,5οC σε συνδυασμό με το ιστορικό και τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν παραπάνω οδηγεί στην διάγνωση πιθανής θερμοπληξίας. Εάν η θερμοκρασία αυξηθεί στους 41οC, η κατάσταση κρίνεται επείγουσα για άμεση ιατρική βοήθεια.

Αντιμετώπιση
Σε περίπτωση πιθανής θερμοπληξίας:
✤ Αναζητήστε ιατρική βοήθεια το συντομότερο δυνατό. Ελέγχετε συνεχώς τη θερμοκρασία του θερμοπλήκτου και συνεχίστε τις προσπάθειες ψύξης μέχρι η θερμοκρασία του να πέσει στους 38oC.

Συνιστώνται τα εξής:
✤ Μετακίνηση σε δροσερό μέρος (κλιματιζόμενο κατά προτίμηση)
✤ Ελαφρύς ρουχισμός
✤ Αύξηση του εξαερισμού (παράθυρα, ανεμιστήρες, βεντάλιες)
✤ Δροσερό (όχι κρύο) ντους
✤ Εναλλακτικά κάλυψη του σώματος με δροσερές-υγρές πετσέτες ή σεντόνι και στη συνέχεια χρήση ενός ανεμιστήρα
✤ Δροσερά μη αλκοολούχα ροφήματα
✤ Ήπια εντριβή του δέρματος για να βελτιωθεί η κυκλοφορία
✤ Ελαφρά ανύψωση των ποδιών

Μερικές φορές οι μύες μπορεί να συσπώνται ανεξέλεγκτα. Εάν συμβεί αυτό, προστατέψτε τον πάσχοντα από πιθανό αυτοτραυματισμό και μην του δώσετε τροφή ή υγρά (κίνδυνος πνιγμού).
Σε περίπτωση εμέτου γυρίστε το θερμόπληκτο στο πλάι για να μην πνιγεί.

Επιπλοκές

✤ υπογλυκαιμία
✤ αφυδάτωση
✤ νεφρική, ηπατική
ή καρδιακή ανεπάρκεια
✤ εγκεφαλική βλάβη

Η θερμοπληξία είναι πιθανό να  αποβεί θανατηφόρος αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως. Είναι συνεπώς σημαντικό να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια το συντομότερο δυνατό.

Πρόληψη

✤ Κατά τη διάρκεια καύσωνα, αποφύγετε τις έντονες δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός και οι γεωργικές/κηπευτικές εργασίες. Σε περίπτωση απόλυτης ανάγκης ωστόσο, επιλέξτε να τις κάνετε κατά τη διάρκεια των πιο δροσερών ωρών της ημέρας (ξημέρωμα ή σούρουπο).
✤ Παραμείνετε ει δυνατόν σε κλιματιζόμενους χώρους. Εναλλακτικά, χρησιμοποιείτε ανεμιστήρες και αερίζετε τα δωμάτια τις δροσερότερες ώρες της ημέρας.
✤ Αποφύγετε να βγείτε έξω. Εάν ωστόσο είναι ανάγκη, μείνετε στη σκιά, φορέστε καπέλο και ελαφρά-ανοιχτόχρωμα-φαρδιά ενδύματα (βαμβακερά). Εάν πρόκειται να είστε έξω για αρκετή ώρα, πάρτε μαζί σας μπουκάλι με δροσερό νερό και πίνετε τακτικά.
✤ Καταναλώνετε άφθονα υγρά αποφεύγοντας τα οινοπνευματώδη και τα ροφήματα που περιέχουν καφεϊνη όπως το τσάι, ο καφές και η κόλα. Προτιμήστε τα ελαφριά φαγητά και τις σαλάτες.
✤ Κάνετε συχνά ντους ή μπάνια στη θάλασσα ή την πισίνα τις κατάλληλες ώρες (χαμηλότερη ηλιοφάνεια). Χρησιμοποιείτε αντιηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας.