Διαβήτης, χοληστερίνη και υπέρταση. Αποκλείουμε τους «ανεπιθύμητους επισκέπτες» στις γιορτές

Εμμανουήλ Κόρακας
Επιμελητής Β’ Παθολογίας, Β’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΠΓΝ ΑΤΤΙΚΟΝ
m.korakas@biostherapeutics.com

Βάια Λαμπαδιάρη
Καθηγήτρια Παθολογίας – Ενδοκρινολογίας,
Β’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική,
ΠΓΝ ΑΤΤΙΚΟΝ
www.lampadiari.gr

Η εορταστική περίοδος αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική φάση για τον οργανισμό, καθώς συνδέεται με αυξημένη θερμιδική πρόσληψη, υψηλή κατανάλωση αλκοόλ και συχνή διατροφικό απορρύθμιση. Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμία ή αρτηριακή υπέρταση εκτίθενται σε ακόμη μεγαλύτερη μεταβολική επιβάρυνση, λόγω της συνδυαστικής επίδρασης της υπερφαγίας, της μειωμένης σωματικής δραστηριότητας και της συχνής απόκλισης από το καθιερωμένο ωράριο ύπνου και λήψης φαρμάκων.
Στο πλαίσιο του διαβήτη, οι απότομες μεταβολές στα γεύματα οδηγούν σε σημαντικές διακυμάνσεις της γλυκόζης. Ιδιαίτερα τα γεύματα πλούσια σε απλούς υδατάνθρακες, γλυκίσματα ή συνδυασμούς πολλών λιπαρών και υδατανθράκων προκαλούν παρατεταμένη υπεργλυκαιμία. Η συχνότερη μέτρηση σακχάρου κατά τις ημέρες με κοινωνικές συγκεντρώσεις βοηθά στην έγκαιρη παρέμβαση, ενώ η κατανάλωση μικρών μερίδων, η αποφυγή των «γεμάτων» πιάτων και η προσπάθεια να ξεκινά κανείς το γεύμα με σαλάτα ή λαχανικά συμβάλλουν στη μείωση της γλυκαιμικής αιχμής. Η λήψη ενός μικρού, ισορροπημένου γεύματος πριν από το τραπέζι αποτρέπει την ανεξέλεγκτη κατανάλωση τροφών. Η συμμόρφωση στις ψηφιακές ή γραπτές οδηγίες του θεράποντος σχετικά με την προσαρμογή δόσεων ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών δισκίων παραμένει κρίσιμη. Παράλληλα, η αποφυγή αλκοόλ με άδειο στομάχι και η επαρκής ενυδάτωση περιορίζουν τον κίνδυνο νυχτερινής υπογλυκαιμίας.

Αναφορικά με το λιπιδαιμικό προφίλ, η αυξημένη παρουσία κορεσμένων λιπαρών στα εορταστικά τραπέζια οδηγεί σε δυσμενείς μεταβολές της LDL χοληστερίνης, ενώ η αυξημένη κατανάλωση υδατανθράκων και αναψυκτικών μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των τριγλυκεριδίων. Η αντικατάσταση μέρους του κόκκινου κρέατος από ψάρια ή λευκό κρέας, η επιλογή τυριών χαμηλότερης περιεκτικότητας σε λιπαρά και η αποφυγή επαναλαμβανόμενης κατανάλωσης γλυκισμάτων μέσα στην ίδια ημέρα αποτελούν πρακτικές που μειώνουν το λιπιδαιμικό φορτίο. Η παρουσία λαχανικών σε κάθε γεύμα συμβάλλει στον καλύτερο έλεγχο του μεταβολισμού των λιπιδίων. Εξίσου σημαντική είναι η συνέπεια στη λήψη στατινών, χωρίς διακοπές λόγω ταξιδιών ή αλλαγών στο πρόγραμμα.

Η αρτηριακή υπέρταση παρουσιάζει ιδιαίτερη ευαισθησία στη συνολική πρόσληψη αλατιού και αλκοόλ. Η συστηματική επιλογή τροφών με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νάτριο και η αποφυγή επαναλαμβανόμενης κατανάλωσης αλλαντικών και τυριών αποτελούν ουσιαστικά μέτρα μείωσης της αρτηριακής πίεσης. Η κατανάλωση αλκοόλ, όταν δεν μπορεί να αποφευχθεί, θα πρέπει να γίνεται αργά, με ενδιάμεση λήψη νερού και κατά προτίμηση σε μικρές ποσότητες. Η καθημερινή μέτρηση της πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα με ασταθή ρύθμιση, επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων αυξημένων τιμών. Η σταθερή λήψη αντιυπερτασικών, σύμφωνα με το συνηθισμένο ωράριο, είναι θεμελιώδης παράμετρος ασφάλειας.
Παράλληλα με τις παραπάνω παρεμβάσεις, η διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου φυσικής δραστηριότητας καθ’ όλη τη διάρκεια των εορτών έχει σημαντική ευεργετική επίδραση. Ένας σύντομος περίπατος μετά το κύριο γεύμα βοηθά στον καλύτερο γλυκαιμικό και αιμοδυναμικό έλεγχο, ενώ η εξασφάλιση επαρκούς ύπνου ενισχύει τη ρύθμιση του μεταβολισμού και μειώνει την ορμονική απόκριση στο στρες. Η καλή ενυδάτωση, η αποφυγή διατροφής αργά τη νύχτα και η προσπάθεια διατήρησης στοιχειώδους σταθερότητας στο πρόγραμμα των γευμάτων συμπληρώνουν ένα αποτελεσματικό πλαίσιο πρόληψης.

Με ορθολογικές επιλογές, αυτοπαρακολούθηση και συνέπεια στην αγωγή, η εορταστική περίοδος μπορεί να παραμείνει ευχάριστη χωρίς να συνεπάγεται μεταβολικούς κινδύνους. Η υγεία δεν χρειάζεται να αποτελεί «θύμα» των γιορτών, αλλά μπορεί να συνυπάρξει αρμονικά με αυτές όταν επικρατεί μέτρο, προσοχή και ενημερωμένη στάση απέναντι στις καθημερινές συνήθειες.