Αποστολή στην Λιβύη και εθελοντισμός: H εθελοντική εργασία στον τομέα της ιατρικής αποτελεί μια μοναδική εμπειρία

Σπύρος Λόγγος
Καρδιοχειρουργός συγγενών καρδιοπαθειών, Bristol Royal Hospital for Children
mrspirosloggos@gmail.com

Η επιστήμη της υγείας και η χειρουργική δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα με τεχνικές δεξιότητες, αλλά ένα λειτούργημα με ηθική διάσταση, προσφορά και ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο. Ο γιατρός και ο χειρουργός καλούνται να σταθούν δίπλα στον ασθενή με αφοσίωση, ανθρωπιά και σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Απαιτείται συνεχής μάθηση, αυτοθυσία και πολλές φορές προσωπική υπέρβαση, γιατί δεν πρόκειται για έναν «ρόλο εργασίας», αλλά για διαρκή αποστολή. Οι συγγενείς καρδιοπάθειες είναι ανωμαλίες στη δομή ή/και στη λειτουργία της καρδιάς που υπάρχουν από τη γέννηση. Πρόκειται για το πιο συχνό συγγενές νόσημα, με συχνότητα περίπου 8–10 περιστατικά ανά 1.000 γεννήσεις. Η πρόγνωση, έχει βελτιωθεί εντυπωσιακά τις τελευταίες δεκαετίες, παρότι πολλές φορές τα παιδιά αντιμετωπίζουν πάνω από μια χειρουργική επέμβαση και πάνω από 85% των παιδιών με συγγενείς καρδιοπάθειες φτάνουν σήμερα στην ενήλικη ζωή, χάρη στην πρόοδο της παιδοκαρδιολογίας και της παιδοκαρδιοχειρουργικής. Όμως σε πολλές χώρες του κόσμου , τα επιτυχή αποτελέσματα είναι πολύ χαμηλά.

Ο εθελοντισμός δεν είναι μόνο μια πράξη αλτρουισμού, αλλά και μια ευκαιρία για αγνή προσφορά. Οι εθελοντές ιατροί αποκτούν πολύτιμες και μοναδικές εμπειρίες που θα τους συνοδεύουν στην ζωή τους, όσον αφορά στις συνθήκες, στην υλικοτεχνική υποδομή, στη συνεργασία, στην ομαδικότητα, στα περιστατικά, και σε ότι άλλο θεωρούμε δεδομένο στις χώρες μας. Διαφορετικά ήθη, έθιμα, διαφορετικές θρησκείες, περιβάλλον και άνθρωποι. Η συμμετοχή μου σε εθελοντικές αποστολές, στον τομέα των συγγενών καρδιοπαθειών, ξεκίνησε το 2017. Οι αποστολές σε Ινδία, Πακιστάν, Ρουμανία, Γουατεμάλα και Λιβύη, αποτελούν καθοριστικές περιόδους της ζωής μου, καθώς και μια ευκαιρία να συμβάλλω στην ανακούφιση των ανθρώπων που πλήττονται από τις συνέπειες της φτώχειας, των συγκρούσεων και των ανθρωπιστικών κρίσεων.

Η Λιβύη, μια χώρα με σημαντική ιστορία και πλούτο, έχει υποστεί σοβαρές ανθρωπιστικές δοκιμασίες τα τελευταία χρόνια. Οι συγκρούσεις και η πολιτική αστάθεια έχουν οδηγήσει σε ελλείψεις στις ιατρικές υπηρεσίες και υποδομές. Υπάρχει δημόσια υγεία, αλλά και ιδιωτική δύσκολα προσβάσιμη σε σημαντική μερίδα του πληθυσμού. Τα νοσοκομεία συχνά λειτουργούν υπό πίεση, με περιορισμένα μέσα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για εξειδικευμένες εθελοντικές ιατρικές ομάδες, όπως των συγγενών καρδιοπαθειών, είναι επιτακτική.

Να τονίσω ότι δεν αμειβόμαστε, οι αποστολές είναι μέρες από την κανονική μας άδεια και με την ευκαιρία να τονίσω, ότι η πιο σημαντική υποστήριξη όλα αυτά τα χρόνια, έρχεται από την σύζυγο και τις κόρες μου, τους γονείς, τον αδελφό και τους φίλους μου. Η ομάδα ήταν πολυεθνική: Αμερική, Σερβία, Σκόπια, Ελλάδα, Κροατία, Αίγυπτος, Λευκορωσία, Πολωνία και αποτελείται συνήθως από 2 παιδοκαρδιοχειρουργούς, 1 παιδοκαρδιολόγο, 2 παιδο-εντατικολόγους, 1 αναισθησιολόγο, 2 χειριστές του μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας και 4 νοσηλευτές. Η προετοιμασία για το ταξίδι περιλάμβανε εξ’ αποστάσεως εκτίμηση των υποψήφιων ασθενών, γνωριμία με τα άλλα μέλη, λίστα υλικών και τέλος ενημέρωση για την περιοχή και εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τους εκεί συναδέλφους. Φτάνοντας στη Λιβύη, η πραγματικότητα που αντιμετώπισα ήταν διαφορετική από αυτή που είχα φανταστεί. Τρεις ώρες ανάκριση στο αεροδρόμιο, μεταφορά στην πόλη Zliten, που ήταν το νοσοκομείο, μέσω κακών δρόμων και με παλιά αυτοκίνητα, σπιτιών με τρύπες από όπλα. Στον αντίποδα, ζεστασιά, φιλοξενία και ευγνωμοσύνη. Πρέπει να ομολογήσω ότι μόνο η θρησκεία μας περιόρισε τη συναναστροφή σε βάθος με τους γονείς και συγγενείς, άλλα η αγάπη από τα παιδιά ήταν θερμή και ειλικρινής.

Η καθημερινότητά μου περιλάμβανε την εκτέλεση χειρουργικών επεμβάσεων σε ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες, ηλικίας 5 ημέρων μέχρι 18 ετών. Κάθε χειρουργείο ήταν μια πρόκληση, καθώς οι συνθήκες ήταν συχνά δύσκολες, η γλώσσα και η έλλειψη υποστήριξης από άλλες ειδικότητες καθιστούσαν την εργασία μας ακόμα πιο απαιτητική. Συχνά είχαμε απώλεια ρεύματος, καθώς και απουσία υλικών (μια βαλίτσα με σημαντικά υλικά που είχαμε φέρει κατασχέθηκε στο αεροδρόμιο). Επιπλέον, ο μεγάλος αριθμός ασθενών που χρειαζόντουσαν τη βοήθεια μας, η πίεση από το άγχος των γονιών και η στενοχώρια για τον περιορισμένο αριθμό ασθενών που μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε, επιβάρυναν το ήδη φορτισμένο κλίμα.

Η εμπειρία των ταξιδιών με δίδαξε πολλά. Πρώτον, συνειδητοποίησα τη σημασία της συνεργασίας και της επικοινωνίας σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Οι συνάδελφοί μου προέρχονταν από διάφορες χώρες και πολιτισμούς και η ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών ήταν καθοριστική για την επιτυχία των αποστολών. Δεύτερον, η επαφή με τους ασθενείς και οι ιστορίες τους με βοήθησαν να κατανοήσω καλύτερα τις ανθρωπιστικές ανάγκες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στις χώρες αυτές. Η εμπειρία αυτή με έκανε να εκτιμήσω περισσότερο τη ζωή και την υγεία, την οικογένειά και τη χώρα μου. Οι δύσκολες στιγμές, οι αποτυχίες και οι επιτυχίες με δίδαξαν την αξία της επιμονής και της ελπίδας. Κάθε ασθενής που κατάφερε να αναρρώσει ήταν μια νίκη και κάθε απώλεια μια βαριά στενοχώρια. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όμως νίκης και απώλειας: ένα νεογνό μετά από επέμβαση αντιμετάθεσης των μεγάλων αγγείων, χάθηκε μαζί με τους γονείς του σε αυτοκινητικό ατύχημα, στο δρόμο για την πόλη τους, 822 χιλιόμετρα μακριά.

Επόμενη αποστολή το Lubumbashi, στο Κονγκό. Μέχρι τότε θα συνεχίζουμε τη δική μας καθημερινότητα περιμένοντας τη νέα ανταμοιβή η οποία είναι τεράστια!!! Δεν έχει καμία σχέση με την ύλη, πηγάζει και διοχετεύεται από αγάπη για τον άνθρωπο, τα παιδιά και γυρίζει πίσω με το βλέμμα της ανακούφισης και την ηρεμία που προσφέρει η ανάκτηση της υγείας. Και αυτή τελικά είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή, το ευχαριστώ ενός παιδιού.