Υγεία, ο “βαριά ασθενής” της κρίσης

O τομέας που επλήγη περισσότερο από την κρίση ήταν ο τομέας της υγείας στη χώρα μας, όπως αποδεικνύει μελέτη που πραγματοποίησε το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, με τη συνεργασία του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος,  υπό τον τίτλο “Η φαρμακευτική αγορά στην Ελλάδα: Γεγονότα και Στοιχεία 2018″.  Η παρατηρηθείσα τα τελευταία χρόνια βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσής μας αγγίζει σιγά σιγά τα επίπεδα πλατώ, ωστόσο η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει μοιραία και γεωμετρικά τις πιέσεις για το σύστημα.

Στη φετινή έκθεση, αναδεικνύεται το μεγάλο ζήτημα του δημογραφικού, καθώς διαχρονικά σημειώνεται μείωση των γεννήσεων (κατά 36 χιλ. άτομα το 2017) και αύξηση του γηραιότερου πληθυσμού (άνω των 65 ετών), από 21,9% του συνολικού πληθυσμού το 2017 στο 36,5% το 2050.Κάπως έτσι, το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας θα έχει πέσει κάτω από τα 9.000.000.

Στην έκθεση επισημαίνεται η αυξανόμενη ανάγκη για φαρμακευτική και υγειονομική περίθαλψη, κάτι που συνεπάγεται και αυξημένη ανάγκη για δημόσια χρηματοδότηση σε δαπάνες υγείας και φαρμακευτική κάλυψη. Ωστόσο, το μίγμα δημόσιας και ιδιωτικής δαπάνης έχει αλλάξει πολύ. Η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα έχει ενισχυθεί σημαντικά, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι αυτή μπορεί να διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα σε ένα περιβάλλον μακροχρόνιας ανεργίας και μείωσης του εισοδήματος των Ελλήνων.

Στη φαρμακευτική δαπάνη, το βάρος μετατοπίστηκε στους ασθενείς και στον ιδιωτικό τομέα, με το μεγαλύτερο μέρος να το επωμίζεται ο φαρμακευτικός κλάδος, μέσω των υποχρεωτικών επιστροφών και εκπτώσεων (clawback & rebates) που καταβάλλει. Η ζήτηση είναι ανελαστική και έχει μεταφερθεί στον ιδιωτικό τομέα, με 1 δισ. να το πληρώνει ο κλάδος από την τσέπη του και άλλα 630.000.000 να τα πληρώνουν τα νοικοκυριά.

«Ενώ μέχρι τώρα οι δυσβάστακτες υποχρεωτικές επιστροφές της φαρμακοβιομηχανίας προς το κράτος (για τα έτη 2012-2018 πληρώσαμε σε υποχρεωτικές επιστροφές κι εκπτώσεις € 5,3 δισεκ.!) δεν φαίνεται να επηρέασαν την πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες τους, κάτι τέτοιο φαίνεται δύσκολο να συνεχιστεί στο μέλλον, αφού οι προβλέψεις για τη φετινή χρονιά, αλλά και για τις επόμενες, φαντάζουν εξαιρετικά δυσοίωνες. Ήδη για το πρώτο δίμηνο (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2019) το clawback του ΕΟΠΥΥ είναι αυξημένο κατά 16% συγκριτικά με το πρώτο δίμηνο του 2018! Η είσοδος νέων καινοτόμων θεραπειών στη χώρα καθίσταται προβληματική, ενώ δεν αποκλείεται να κινδυνεύσουν να λείψουν από την αγορά και καθιερωμένες θεραπείες που ήδη χρησιμοποιούνται από σημαντικό αριθμό ασθενών», τόνισε ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ, κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου. Με τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις να επεκτείνουν τη λογική της κλειστής φαρμακευτικής δαπάνης μέχρι το 2022 ο κ. Παπαδημητρίου πρόσθεσε: «Βγήκαμε από τα μνημόνια, αλλά όχι από την κρίση».

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η συνολική συνεισφορά του κλάδου του φαρμάκου σε όρους ΑΕΠ ανήλθε το 2017 σε €6,1 δισ. (3,4% του ΑΕΠ). Κάπως έτσι, για κάθε €1 προστιθέμενης αξίας των εταιριών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του φαρμάκου, δημιουργούνται άλλα €2,9 στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας. Σε όρους απασχόλησης, η συνολική συνεισφορά εκτιμάται σε 122 χιλ. θέσεις εργασίας (ή 3,0% της συνολικής απασχόλησης). Δηλαδή κάθε θέση εργασίας στον κλάδο του φαρμάκου υποστηρίζει άλλες 4,7 ισοδύναμες θέσεις πλήρους απασχόλησης συνολικά στην οικονομία. Τέλος, η επίδραση στα φορολογικά έσοδα από τη δραστηριότητα του κλάδου φαρμάκου εκτιμάται περίπου στα €1,7 δισεκ.

Επιπλέον, η φαρμακοβιομηχανία εξακολουθεί να δαπανά σημαντικά ποσά για Ε&Α, καθώς αντιπροσωπεύει το 8% της συνολικής ιδιωτικής δαπάνης για R&D. Μέχρι το 2018 διεξήχθησαν 2.506 κλινικές μελέτες ανεξαρτήτου τύπου και φάσης, ενώ η παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων σε αξία ανήλθε το 2017 στα €954 εκατ., ενώ η προστιθέμενη αξία στα €668 εκατ. (3,0% μερίδιο στον κλάδο της μεταποίησης). Οι απασχολούμενοι στην παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων άγγιξαν τα 14.400 άτομα το 2017, με το 60,5% των απασχολούμενων να είναι άτομα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.Η φαρμακοβιομηχανία δημιουργεί καλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας.

Σημαντικός είναι και ο ρόλος του φαρμακευτικού κλάδου στο συνολικό εξωτερικό εμπόριο, καθώς οι εξαγωγές φαρμακευτικών προϊόντων ανήλθαν το 2018 σε €1,4 δισεκ. και αντιστοιχούν στο 4,3% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών όλων των αγαθών για το 2018.