Το κάπνισμα σκοτώνει

Το 2002 καταγράφηκαν 4,9 εκατομμύρια θάνατοι από νοσήματα που σχετίζονται με το κάπνισμα. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 6 εκατομμύρια θανάτους τον χρόνο έως το 2020, γεγονός που απαιτεί την άμεση λήψη μέτρων. Με κάθε μόριο νικοτίνης που προσλαμβάνει ένας καπνιστής με το τσιγάρο, εισάγονται στον οργανισμό του τριπλάσια ποσότητα καρκινογόνων ουσιών. “Το τσιγάρο σκοτώνει τους μισούς εφόρου ζωής καπνιστές” τόνισε η Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Συντονίστρια της Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος & Προαγωγής της Υγείας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (Ε.Π.Ε) και Διευθύντρια της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΠΑ.Γ.Ν.Η., κυρία Ιωάννα Μητρούσκα, στο πλαίσιο  εκδήλωσης ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, στο δημαρχείο Τρικάλων. Και στη χώρα μας, καταγράφονται κάθε χρόνο 15.000 θάνατοι από νόσους που έχουν σχέση με το κάπνισμα. “Κάθε μέρα 53 άνθρωποι στη χώρα μας πεθαίνουν από νοσήματα που σχετίζονται με το κάπνισμα. Άτομα παραγωγικής ηλικίας, 35-65 ετών”, πρόσθεσε η κυρία Μητρούσκα.

To 20% των καπνιστών εμφανίζουν ΧΑΠ, ενώ το 80% ακόμη κι αν δεν εμφανίσουν τη νόσο, γερνούν πρόωρα τον οργανισμό τους και βλάπτουν όλο τους το σώμα- τα μάτια, τον εγκέφαλο, το καρδιαγγειακό σύστημα, το δέρμα, το ενδοκρινικό σύστημα, αλλά και το γεννητικό σύστημα ανδρών και γυναικών, το πεπτικό και την άμυνα του οργανισμού, τόνισε η Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Α’ Κλινική Εντατικής Θεραπείας, Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», Συντονίστρια της Ομάδας Λοιμώξεων της Ε.Π.Ε., τ. Πρόεδρος Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος & Ιατρικής Εκπαίδευσης της E.R.S & μέλος Ομάδας Ελέγχου του Καπνού της E.R.S, κυρία Παρασκευή Κατσαούνου. Η ίδια πρόσθεσε ότι τα φαινόμενα ανδρών κάτω των 50 ετών που πεθαίνουν στον ύπνο τους, έχουν σαν πρώτο και μόνο αίτιο το κάπνισμα. “Οι αιφνίδιοι θάνατοι νέων ανδρών έχουν όνομα και είναι το κάπνισμα”, τόνισε χαρακτηριστικά, μην παραλείποντας να αναφερθεί στη σχέση του καπνίσματος με τον καρκίνο, όχι μόνο του πνεύμονα, αλλά και της ουροδόχου κύστης, ενός καρκίνου που πλέον είναι αυστηρά συνδεόμενος με το κάπνισμα.

Κάθε χρόνο πεθαίνουν στη χώρα μας περισσότεροι από 7.000 άνθρωποι από καρκίνο πνεύμονα, 90% των οποίων είναι καπνιστές.

 

Θλιβερές πρωτιές

Δυστυχώς όμως η χώρα μας έχει τα θλιβερά πρωτεία στο κάπνισμα. Όπως επεσήμανε η κυρία Μητρούσκα, σύμφωνα με στοιχεία από το Ευρωβαρόμετρο, στην Ελλάδα καπνίζει το 37% των ενηλίκων, ενώ οι Έλληνες κατέχουν αρνητική πρωτιά και στον αριθμό των τσιγάρων που καταναλώνουν: 17.8 τσιγάρα ημερησίως κατά μέσο όρο. Η κυρία Κατσαούνου πρόσθεσε ότι η Ελλάδα έχει και μια τρίτη θλιβερή πρωτιά: Οι γυναίκες στην Ελλάδα είναι οι πιο βαριές καπνίστριες σε ολόκληρη την Ευρώπη, γεγονός που αποτυπώνεται και στη νοσηρότητά τους. Σύμφωνα με την Επίκουρη Καθηγήτρια, τα ποσοστά της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) στις γυναίκες, από 5% έως το 2004, το 2011 έχουν πια διπλασιαστεί, φτάνοντας το 10%. Την ίδια ώρα, ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες, μετά τον καρκίνο του μαστού.

Το δε κάπνισμα στη διάρκεια της εγκυμοσύνης (19% των γυναικών καπνίζουνκατά την κύηση), συνδέεται με επιπλοκές στην εγκυμοσύνη, νεογνική θνησιμότητα, γέννηση ελλιποβαρών νεογνών, αλλά και προβλήματα στο παιδί: προβλήματα γονιμότητας στα άρρενα τέκνα, διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία, υπέρταση, νευροσυμπεριφορικές διαταραχές, αναπνευστικά προβλήματα και σύνδρομο αιφνιδίου θανάτου βρεφών.

“Το πρόβλημα με το κάπνισμα ξεκινά στη νεαρή ηλικία. Ποσοστό 65% των καπνιστών δοκίμασαν για πρώτη φορά τσιγάρο στην πρώτη εφηβική ηλικία, ενώ ποσοστό 90% έγιναν καπνιστές πριν τα 21 έτη της ηλικίας τους”, σημείωσε η κυρία Μητρούσκα.

Αυτό κάνει ακόμη πιο αξιέπαινη την προσπάθεια που η Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, κυρία Σοφία Γιδά έχει κάνει στο κομμάτι της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης των νέων στα Τρίκαλα, για τους κινδύνους του καπνίσματος και την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου, με ομιλίες σε όλα τα γυμνάσια και τα λύκεια της πόλης. Τα ίδια τα παιδιά ενθαρρύνθηκαν και πήραν την πρωτοβουλία και να ενημερώσουν τους συμπολίτες τους για τη διακοπή του καπνίσματος, με το σύνθημα “Εδώ δεν καπνίζουμε, είναι θέμα πολιτισμού”.

600.000 θάνατοι τον χρόνο από το παθητικό κάπνισμα

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Συντονίστρια της Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος & Προαγωγής της Υγείας της Ε.Π.Ε και Επιστημονικός Συνεργάτης  Α’ Κλινικής  Εντατικής Θεραπείας, Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», κυρία Μάρθα Ανδρίτσου, το παθητικό κάπνισμα είναι η τρίτη αιτία θανάτου για τα παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών, ενώ είναι πλέον αποδεδειγμένη  η συσχέτισή του με το σύνδρομο αιφνιδίου θανάτου των βρεφών (SIDS).

“Ο καπνός παραμένει έως και για πέντε ώρες στον χώρο. Ακόμα και αν δεν τον βλέπουμε ή δεν τον μυρίζουμε ο καπνός υπάρχει, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης  καρκίνου του πνεύμονα και άλλων μορφών καρκίνου καθώς και χρόνιων αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων σε όσους εκτίθενται σε αυτόν. Κάθε 24ωρο που περνά ένας μη καπνιστής με έναν βαρύ καπνιστή (που καταναλώνει 20 τσιγάρα την ημέρα), είναι σαν να έχει καπνίσει και ο ίδιος 3 τσιγάρα.  Μόλις πέντε λεπτά παθητικής έκθεσης στον καπνό ενός τσιγάρου προκαλεί βλάβη στο καρδιαγγειακό σύστημα για 30 ολόκληρα λεπτά. Φανταστείτε τι συμβαίνει στους ευαίσθητους πνεύμονες των παιδιών που βρίσκονται σε ανάπτυξη.  600.000 μη καπνιστές πεθαίνουν κάθε χρόνο από νοσήματα που σχετίζονται με το κάπνισμα, εκ των οποίων οι 165.000 είναι παιδιά”, εξήγησε η κυρία Ανδρίτσου.

Η διακοπή

Ωστόσο, η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι εύκολη υπόθεση. “Το κάπνισμα αποτελεί μια από τις πιο ισχυρές εξαρτήσεις του σύγχρονου ανθρώπου. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα στη δόμηση της εξάρτησης από το καπνό και κυρίως από τη νικοτίνη, εμπλέκονται διάφορες περιοχές και κυκλώματα του εγκεφάλου. Ο εκτελεστικός έλεγχος, η παρόρμηση, η ανταμοιβή και η ενίσχυση, καθώς επίσης η μνήμη, η μαθημένη συμπεριφορά και οι συνήθειες αποτελούν τα σημαντικότερα στοιχεία αυτής της εξάρτησης”, σημείωσε ο Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Συντονιστής της Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος & Προαγωγής της Υγείας της Ε.Π.Ε και Μέλος Δ.Σ. της Ε.Π.Ε., κ. Μιχάλης Τουμπής.

Το κάπνισμα είναι η νόσος με τις περισσότερες υποτροπές, τόνισαν οι ειδικοί. Το 65% των καπνιστών που επιχειρούν να το κόψουν, αναφέρουν στερητικά συμπτώματα για έως και 6 εβδομάδες από την έναρξη της προσπάθειας.

Τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά τον ασθενή. Αρκεί να σκεφθεί κανείς ότι το ποσοστό υποτροπής όταν κάποιος προσπαθεί να κόψει μόνος του το κάπνισμα φτάνει το 97%, ενώ με τη βοήθεια ενός ιατρείου διακοπής καπνίσματος, η επιτυχία της προσπάθειας μπορεί να φτάσει το 55%.

Ο καπνιστής στα Ι.Δ.Κ. αντιμετωπίζεται ως ασθενής. Λαμβάνεται το ιατρικό ιστορικό του, εξετάζεται ιατρικά και στοιχειοθετείται τόσο το ιστορικό του σε σχέση με το κάπνισμα όσο και το προφίλ του ως καπνιστή. Ελέγχονται ακόμη κάποιες ιδιαίτερες παράμετροι, όπως σωματικό βάρος, εκπνεόμενο μονοξείδιο (CO), αναπνευστική λειτουργία (σπιρομέτρηση), βαθμός εξάρτησης από τη νικοτίνη ή το κάπνισμα (χρησιμοποιώντας διεθνείς κλίμακες) κ.λ.π. Ανάλογα με το γενικότερο ιστορικό (ιατρικό), το προφίλ του καπνιστή και το βαθμό εξάρτησης και λαμβάνοντας υπόψη τους προβληματισμούς του κάθε καπνιστή, καθορίζεται η μέθοδος παρακολούθησης και θεραπείας της νόσου του καπνίσματος, που συνδυάζει ψυχολογική υποστήριξη (γενική ή εξειδικευμένη, όπου κρίνεται απαραίτητο) με ασφαλή και αποτελεσματική φαρμακοθεραπεία.

“Σε όποια ηλικία κι αν κόψει κανείς το κάπνισμα έχει όφελος και το κέρδος είναι έτη ζωής”, υπογράμμισε η κυρία Μητρούσκα. “Το 90% των καπνιστών που θα εγκαταλείψουν τη βλαβερή τους συνήθεια πριν την ηλικία των 40 ετών, δεν θα νοσήσουν εξαιτίας του”, εξήγησε η κυρία Κατσαούνου.

Τα Τρίκαλα κόβουν το κάπνισμα

Τα Τρίκαλα πρωτοπορούν και είναι η πρώτη πόλη, που όπως είπε και ο δήμαρχος Τρικκαίων, κ. Δημήτρης Παπαστεργίου “κάνει το αυτονόητο”, εφαρμόζει δηλαδή πιστά την αντικαπνιστική νομοθεσία.

Η δημοτική αρχή, σε συνεργασία με την Αστυνομική Διεύθυνση Τρικάλων, το Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων, το Κέντρο Κοινωνικής Παρέμβασης Τρικάλων, την Ομάδα Εθελοντών του Δήμου Τρικκαίων, τη ΣΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τους Συλλόγους Επαγγελματιών, σχεδίασαν την εκστρατεία ενημέρωσης με τίτλο “Τα Τρίκαλα κόβουν το Κάπνισμα… είναι θέμα πολιτισμού!”. Ο κ. Παπαστεργίου κάλεσε μάλιστα την κυβέρνηση να ασχοληθεί με το θέμα, λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτοί που δεν καπνίζουν είναι περισσότεροι από εκείνους που καπνίζουν.

Η Ε.Π.Ε, δίνοντας το μήνυμα ότι η εφαρμογή του Αντικαπνιστικού Νόμου σε κάθε δήμο της Ελλάδας ξεκινά με τη δημιουργία αντικαπνιστικής κουλτούρας των κατοίκων, βράβευσε συμβολικά όλους τους επίσημους φορείς που συνέβαλαν στην επιτυχία της προσπάθειας.