Εμβολιασμός ενηλίκων: Φρένο στις λοιμώξεις του αναπνευστικού

Doctor injecting flu vaccine to patient's arm

Ο εμβολιασμός αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της Ιατρικής που οδήγησε σε εξάλειψη πανδημιών-ενδημιών, όπως της ευλογιάς, η οποία υπήρξε μία από τις πιο θανατηφόρες ασθένειες που γνώρισε η ανθρωπότητα. Άλλες ασθένειες όπως η ερυθρά, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά, η παρωτίτιδα, η ανεμοβλογιά και ο τυφοειδής πυρετός, δεν έχουν σε κανένα σημείο του κόσμου τη συχνότητα που είχαν πριν από χρόνια – επίσης χάρη στον εμβολιασμό. Κάτι ανάλογο θα μπορούσαμε να δούμε με τη βοήθεια του εμβολιασμού και για τις λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως τη γρίπη και την πνευμονιοκοκκική νόσο, που βρίσκονται στην κορυφή της πυραμίδας των αιτιών νοσηρότητας και θνητότητας.

Από τη στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού εμβολιάζεται, είναι πολύ πιο δύσκολο μια επιδημία να ξεσπάσει και να εξαπλωθεί. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ανοσία του πληθυσμού. Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως η γρίπη και η πνευμονιοκοκκική νόσος, εξακολουθούν να βρίσκονται στην κορυφή της πυραμίδας των αιτιών νοσηρότητας και θνητότητας παρά την ύπαρξη των αντιβιοτικών και αντι-ιικών. Ωστόσο, η κοινωνία μας έχει αποτύχει να συσχετίσει το τελικό αίτιο θανάτου (πνευμονικό οίδημα, έμφραγμα κ.λπ.) με το ερέθισμα που το πυροδότησε. Έτσι, παρότι πολλά από αυτά τα επεισόδια μπορούν να αποφευχθούν, χιλιάδες συνάνθρωποί μας νοσούν και πεθαίνουν αδικαιολόγητα. Το λάθος του πλημμελούς εμβολιασμού συνδυάζεται στη χώρα μας με το δεύτερο παράδοξο της αλόγιστης χρήσης των αντιβιοτικών που αυξάνουν την αντοχή. Έτσι, όχι μόνο δεν προλαμβάνουμε τη νοσηρότητα, αλλά αυξάνουμε τις πιθανότητες όταν νοσήσουμε να μην έχουμε αποτελεσματική φαρμακευτική αγωγή. ΑΣ ΔΩΣΟΥΜΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΟΝ ΔΙΠΛΟ ΑΥΤΟ ΠΑΡΑΛΟΓΙΣΜΟ!

Η πνευμονιοκοκκική νόσος αποτελεί σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας, με ένα φορτίο 1,6 εκατομμυρίων θανάτων ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο και θύματα κυρίως βρέφη και ηλικιωμένους. Οι σοβαρότερες μορφές της πνευμονιοκοκκικής νόσου είναι η μηνιγγίτιδα, η βακτηριαιμία και η πνευμονία. Ειδικότερα, η πνευμονιοκοκκική πνευμονία συνιστά τον πλέον συνηθισμένο τύπο βακτηριακής πνευμονίας της κοινότητας, ενώ το ποσοστό θνητότητάς της στους ενήλικες κυμαίνεται από 6,4% έως 40%. Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι οι ασθενείς με πνευμονιοκοκκική πνευμονία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για παράλληλη εμφάνιση οξέος καρδιακού συμβάματος (έμφραγμα μυοκαρδίου, αρρυθμία, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια). Πέραν του παράγοντα ηλικία, επιπρόσθετοι συντελεστές που αυξάνουν τον κίνδυνο νόσησης από πνευμονιόκοκκο είναι ο διαβήτης, το άσθμα, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), τα χρόνια καρδιακά νοσήματα, η ανοσοκαταστολή, το κάπνισμα και ο αλκοολισμός.

Σε όλο τον κόσμο, η αύξηση του γηράσκοντος πληθυσμού, η υπερφόρτωση των υποδομών και η αύξηση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης αποτελούν μεγάλες προκλήσεις για τη διασφάλιση της παροχής ποιοτικών υπηρεσιών υγείας. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι η προαγωγή της καλής υγείας στις μεγαλύτερες ηλικίες παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της πληθυσμιακής γήρανσης σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

Η πνευμονιοκοκκική νόσος μπορεί να προληφθεί

Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός για πνευμονιόκοκκο είναι ενταγμένος στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών (ΕΠΕ) και παρέχεται δωρεάν σε όλους τους ενήλικες άνω των 65 ετών και τους ενήλικες 18 έως 64 ετών που ανήκουν στις ομάδες κινδύνου για σοβαρές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις (ασθενείς με χρόνια καρδιακά, μεταβολικά και αναπνευστικά νοσήματα, ανοσοκατεσταλμένοι, καπνιστές).

 

Γρίπη

Η γρίπη είναι μια μεταδοτική νόσος του αναπνευστικού προκαλούμενη από τον ιό της γρίπης, που μπορεί κάποιες φορές να οδηγήσει ακόμα και στο θάνατο (κυρίως ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα).

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού της γρίπης, συμβάλλοντας στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές της γρίπης, καθώς και στη μείωση απουσιών από την εργασία, το σχολείο και κάθε άλλη κοινωνική εκδήλωση. Δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές συστηματικές παρενέργειες του αντιγριπικού εμβολίου.

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα, εφάπαξ ετησίως και πριν από την έναρξη της συνήθους περιόδου εμφάνισης της έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης (δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης) στις ομάδες αυξημένου κινδύνου, που είναι:

  1. Οι εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι)
  2. Τα άτομα >60 ετών
  3. Τα παιδιά >6 μηνών και οι ενήλικες με άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες, καρδιακή νόσο, ανοσοκαταστολή, μεταμόσχευση οργάνων, αιμοσφαιρινοπάθειες, Σακχαρώδη Διαβήτη, χρόνια νεφροπάθεια, νευρολογικά και νευρομυϊκά νοσήματα.
  4. Οι έγκυοι, οι λεχωίδες και οι θηλάζουσες
  1. Τα άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI)>40 kg/m2
  2. Τα παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια
  3. Τα άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα
  4. Οι κλειστοί πληθυσμοί (το προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων, Στρατιωτικών και Αστυνομικών Σχολών, οι τρόφιμοι και το προσωπικό ιδρυμάτων, οι στρατεύσιμοι)
  5. Οι κτηνίατροι, οι πτηνοτρόφοι, οι χοιροτρόφοι, οι σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά.