«Μαμά δεν θέλω να πάω σχολείο»

Πώς πρέπει να αντιδράσει ο γονιός στο άκουσμα αυτής της φράσης;
Το φαινόμενο της σχολικής άρνησης δεν είναι σπάνιο και δεν εμφανίζεται μόνο στα «πρωτάκια». Το βέβαιο είναι, όμως, πως χρήζει διερεύνησης.

Eίναι φυσιολογικό ένα παιδί να αντιδρά στην αλλαγή που επέρχεται στη ζωή του με το σχολείο. Τα περισσότερα παιδιά αντιδρούν αμέσως και τις πρώτες μέρες που πάνε σχολείο το Σεπτέμβρη είναι αναστατωμένα.
Υπάρχουν άλλα που δεν μοιάζουν να επηρεάζονται αρνητικά στην αρχή της χρονιάς, αντιθέτως φαίνονται χαρούμενα και μας αφήνουν να πιστέψουμε πως έχουν μια εύκολη προσαρμογή. Κάποια όμως, ξαφνικά, σε μια στιγμή που πλέον δεν το περιμένουμε, δηλώνουν πως δεν θέλουν να πάνε στο σχολείο.
Είναι σημαντικό να εντοπίσουμε πώς προκύπτει αυτό το αίτημα, γιατί οι διαφορετικοί λόγοι χρειάζονται και διαφορετική αντιμετώπιση. Έχει σχέση με κάτι που συμβαίνει στο παιδί, για παράδειγμα κάποιο περιστατικό που συνέβη στο σχολείο ή κάποια μεγάλη αλλαγή στο σπίτι; Ή μήπως πρόκειται για μια δυσκολία στον αποχωρισμό από τη μαμά και τον μπαμπά ή την επιστροφή στο σχολικό πρόγραμμα, που εμφανίζεται μόλις φύγει ο αρχικός ενθουσιασμός;
Συχνά, αυτή η αντίδραση του παιδιού για το σχολείο σχετίζεται με το γεγονός πως το σχολικό περιβάλλον συνοδεύεται από πολλούς κανόνες και ένα πολύ συγκεκριμένο πρόγραμμα που δυσκολεύει παιδιά, ειδικά τα μικρά. Επίσης, τα βγάζει από την αίσθηση της μοναδικότητας που υπάρχει στο σπίτι, όπου οι ανάγκες και τα θέλω τους είναι σε προτεραιότητα. Στο σχολείο πρέπει να περιμένουν τη σειρά τους και να συμβαδίζουν με την ομάδα, ανεξάρτητα από τις δικές τους ανάγκες και διαθέσεις.
Άλλες φορές, αυτή η αντίδραση για το σχολείο ξεκινά σαν ένα παιχνίδι δύναμης, μια ανάγκη δηλαδή του παιδιού να δοκιμάσει τα όρια και να δει κατά πόσο οι δικοί του συνεχίζουν να ανταποκρίνονται στα αιτήματά του. Σε αυτήν την περίπτωση, αντί να αφήσουμε το παιδί να νιώθει μόνο ή πως πλέον δεν είναι σημαντικό για εμάς, είναι καλό να εξηγήσουμε τη σημαντικότητα του σχολείου και κατ’ αυτήν την έννοια τη σταθερή θέση του στη ζωή της οικογένειας από εδώ και στο εξής. Σε κάθε περίπτωση, οι γονείς πρέπει να είναι σε επαφή με το σχολείο και τη δασκάλα του παιδιού, πρώτα απ’ όλα για να αξιολογήσουν αν έχει μεσολαβήσει κάτι που να δικαιολογεί την αλλαγή στη στάση του παιδιού.


Το ξεκίνημα του σχολείου έτσι και αλλιώς απαιτεί μεγάλα συναισθηματικά αποθέματα, κάνοντας ένα παιδί ευερέθιστο και ευάλωτο, ακόμη και σε φαινομενικά ασήμαντα γεγονότα. Ακόμη και μια μικρή απογοήτευση, μια ήττα ή ένα σπρώξιμο μπορεί να πυροδοτήσει αρνητικά συναισθήματα με αποκορύφωμα το παιδί να μην θέλει να ξαναπάει σχολείο.
Σε γενικές γραμμές, όταν ακόμη χτίζεται η σχέση με το σχολείο, και ειδικά αν είναι η πρώτη χρονιά ή ακόμη και κάθε φορά που το παιδί επιστρέφει από διακοπές, καλό είναι να υπάρχει η σχετική υποστήριξη από το σπίτι. Για κάποιο διάστημα, το παιδί χρειάζεται να προστατευτεί από άλλες μεγάλες αλλαγές στην καθημερινότητά του, που θα ανατρέψουν τα δεδομένα του, θα το αναστατώσουν και ίσως το εξαντλήσουν συναισθηματικά. Κάτι τέτοιο, θα επηρεάσει και την προσαρμογή στο σχολείο και ίσως οδηγήσει και σε άρνηση του παιδιού γι’ αυτό.
Επίσης, είναι απαραίτητη η λεπτομερής πληροφόρηση του παιδιού για τις αλλαγές σε πρακτικό επίπεδο και για το ποια είναι η νέα πραγματικότητα με το σχολείο στη ζωή της οικογένειας. Συχνά, οι γονείς κάνουν το λάθος να αποκρύπτουν την αλήθεια από το παιδί, για παράδειγμα ότι οι ώρες στο σχολείο ή οι υποχρεώσεις του πρόκειται να αυξηθούν ή ότι η μαμά θα παραμένει σπίτι με το μικρότερο αδελφάκι όσο εκείνο είναι στο σχολείο. Μόλις αυτά αποκαλυφθούν, η εμπιστοσύνη του παιδιού προς τους ενήλικες κλονίζεται, οδηγώντας σε παλινδρόμηση και άρνηση για το σχολείο.
Τέλος, είναι απαραίτητο να δείξουμε κατανόηση στο παιδί που δηλώνει πως δεν του αρέσει και δεν θέλει να πηγαίνει στο σχολείο, παρέχοντάς του στήριξη. Πολλές φορές, οι γονείς νιώθουν την ανάγκη να διερευνήσουν τις αιτίες πίσω από την άρνηση και αναζητούν τι μπορεί να κρύβει η στάση του παιδιού. Συχνά, όμως, η λύση βρίσκεται, όταν επικεντρωθούν στη συναισθηματική ανάγκη πίσω από την άρνηση.


Απλώς και μόνο η αναγνώριση πως η αλλαγή στη ζωή του παιδιού και η προσαρμογή του στο σχολείο είναι κάτι δύσκολο, απαλύνει τον πόνο και αποφορτίζει την ένταση.
Αντίθετα, η άρνηση των συναισθημάτων που εκφράζει το παιδί μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση των συναισθημάτων και ακόμη μεγαλύτερη σχολική άρνηση.

Γράφει η:
Τάνια
Μπαγέρη
Συμβουλευτική Ψυχολόγος
GrDip, MA, Post- MA

Πεύκων 6 & Καποδιστρίου
(έναντι Φιλοθέης)
www.taniabageri.gr
E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Τηλ.: 210 68 38 117